Ενα ξύλο ελιάς, ηλικίας 3.600 χρόνων, από ελαιόδεντρο που υπήρχε  στη Θηρασία πριν από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, αποτελεί το σημαντικότερο εύρημα  της φετινής ανασκαφής στον προϊστορικό οικισμό «Κοίμησης Θηρασίας».

Το ξύλο βρέθηκε στην τελευταία στρωματογραφική φάση πριν την έκρηξη. Η ραδιοχρονολόγηση και δενδροχρονολόγηση του από τους R. Hodgins και Ch. Pearson (Πανεπιστήμιο Αριζόνας, Τucson) υποδεικνύει με την εφαρμογή μιας νέας καμπύλης βαθμονόμησης την απόλυτη χρονολόγηση του ξύλου της Θηρασίας στον πρώιμο 16ο αι. π.Χ.  Γεγονός που ότι δείχνει η μινωική έκρηξη συνέβη  μερικές δεκαετίες μετά από ό,τι οι υποστηρικτές της υψηλής χρονολόγησης θεωρούσαν έως τώρα.

Η ανασκαφή αυτή διεξάγεται στην κορυφή  και τα ανώτερα πρανή λόφου στο νότιο άκρο της σημερινής Θηρασίας, στο φρύδι της προεκρηξιακής καλδέρας. υπό την ευθύνη των Κ. Σμπόνια (Ιόνιο Πανεπιστήμιο), Ι. Τζαχίλη (Πανεπιστήμιο Κρήτης) και Μ. Ευσταθίου (Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων). Μαζί τους συνεργάζεται μια διεπιστημονική ομάδα ερευνητών, με  την υποστήριξη του Δήμου Θήρας, του INSTAP και της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

 Ερευνάται ένας οικισμός της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού που δίνει σημαντικά στοιχεία για το σύμπλεγμα Θήρας-Θηρασίας κατά τις πρωιμότερες φάσεις της Εποχής του Χαλκού.

Σύμφωνα με τους ανασκαφείς, οι τομές διανοίχτηκαν φέτος στη νότια πλευρά του λόφου της Κοίμησης, στην ίδια ισοϋψή με άλλα κτίρια του οικισμού που εντοπίστηκαν τις προηγούμενες περιόδους, δηλαδή το μεγάλο ελλειψοειδές κτίσμα και τις μικρότερες κατασκευές, φωλιασμένες με μεγάλη ευρηματικότητα στον μυχό των ηφαιστειακών βράχων.

Η ανασκαφική έρευνα επικεντρώθηκε σε σημείο όπου κατά την γεωφυσική έρευνα είχαν εντοπιστεί πιθανά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα εγκιβωτισμένα στα στρώματα της μινωικής έκρηξης. Πράγματι από την πρώτη ώρα της ανασκαφής μέσα στην τέφρα και την ελαφρόπετρα φάνηκαν ισχυρότατοι τοίχοι, ευθύγραμμοι, επιμελημένης κατασκευής εκ των οποίων ο ένας ήταν μήκους περίπου 7 μέτρων.

Ο σημαντικότερος  ανεσκαμμένος χώρος κατέβαινε ανασκαφικά σε βάθος δύο μέτρων και με την εύρεση θρανίου που διατρέχει όλο το μήκος του νότιου τοίχου έδωσε ενδιαφέροντα στοιχεία για τη χρήση του χώρου.

Η γενική όψη της κατασκευής αυτής και των ευρημάτων της είναι σημαντικά διαφορετική από τις γνωστές έως τώρα του οικισμού. Οι μεγάλοι ευθύγραμμοι τοίχοι και η σχετικά έντονη παρουσία της μεσοκυκλαδικής κεραμικής σε αδιατάρακτα στρώματα υποδεικνύουν ότι πιθανότατα βρισκόμαστε σε ευρύ μεσοκυκλαδικό ορίζοντα (2000-1700 π.Χ. περίπου), που ίσως ενσωματώνει προγενέστερες ισχυρές κατασκευές της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου. Ακόμη είναι νωρίς για εικασίες ως προς τον χαρακτήρα των τοίχων, αν αποτελούσαν δηλαδή τμήμα αμυντικού περιβόλου ή τμήμα οικιών. 

Ένα άλλο σημαντικό έργο ήταν ο διασαφηνισμός των στρωμάτων και των δαπέδων σε άνδηρο στο κέντρο περίπου του ανασκαμμένου οικισμού. Η παρουσία της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου ΙΙ είναι σαφής ενώ η κύρια φάση του οικισμού φαίνεται ότι είναι η φάση Καστρί του τέλους της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ και ΙΙΙ.  Υπάρχει κατόπιν μία συρρικνωμένη χωρικά, αλλά αρκετά μνημειώδης ως προς την αρχιτεκτονική φάση της, μεσοκυκλαδική περίοδος, η οποία αναδείχθηκε με ενάργεια στις ανασκαφές της φετινής περιόδου.

Ο οικισμός χρονολογικά και οικιστικά εντάσσεται έτσι στους αντίστοιχους αιγαιακούς, όπως κυρίως του Ακρωτηρίου αλλά και του Σκάρκου Ίου, καθώς και του Δασκαλειού Κέρου, ενώ αποδεικνύει με επάρκεια την παρουσία αυτών των πολιτισμικών κύκλων και στην Θηρασία, ενωμένη με την Θήρα την περίοδο που μελετούμε. 

ΛΕΖΑΝΤΕΣ

Εικόνα 1  Άποψη του λόφου της  Κοίμησης στο νότιο άκρο της Θηρασίας

DCIM102MEDIADJI_0154.JPG

Εικόνα 2 Ανασκαφικές τομές στο νότιο και νοτιοανατολικό τμήμα του λόφου, στο φρύδι της καλντέρας

DCIM102MEDIADJI_0254.JPG

Εικόνα 3 Κατασκευές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στον μυχό των ηφαιστειακών βράχων

Εικόνα 4 Ισχυροί ευθύγραμμοι τοίχοι της φετινής ανασκαφικής περιόδου

 

Εικόνα 5 Τμήμα ξύλου ελιάς που αποκαλύφθηκε κατά την αφαίρεση του στρώματος ελαφρόπετρας της μινωικής έκρηξης